91. Środki dowodowe stosowane w procesie okresu feudalizmu

a) Dokument urzędowy - wydany przez kancelarię królewską bądź urząd sądowy. Taki dokument był niemożliwy do zaczepienia. Można było jedynie kwestionować jego autentyczność, ale jeśli strona robiła to bezpodstawnie, to narażała się na sankcje;

b) Dokument prywatny – pisemne poświadczenie czynności prawnych (jednostronnych, takich jak testament, umowy). Strony korzystały z pomocy notariuszy – ktoś, kto pomagał napisać ten dokument. Posługiwano się szablonami;

c) Dowód ze świadków – jeden z częstszych dowodów;

d) Ordalia (niestosowane dziś) - sądy boże, które opierały się na przekonaniu, że Bóg nie dopuści do krzywdy osoby niewinnej;

Strony poddawano próbom. Strona, która wygrywała próbę, wygrywała proces.

Rodzaje prób:

- pojedynki sądowe

- próby żelaza

- próba wody polegająca na wrzuceniu osoby podejrzanej o czary (lepiej, żeby tonęła odwrotnie niż w Kodeksie Hammurabiego); były sądy dwustronne i jednostronne (np. pławienie);

e) Przysięga strony (na końcu hierarchii) miała walor sakralny. Uważano, że jeśli ktoś przysięga na krzyż (lub Pismo Święte), to nie będzie kłamał;

f) „Przysięga współprzysiężników” (zwani często mylnie świadkami – ludzie, którzy coś widzieli czy słyszeli), którzy świadczyli o wiarygodności danej osoby w ważnych sprawach; przysięga strony była przez nią wzmacniania.

W niektórych państwach wyrok zapadał zaocznie warunkowo, a potem dopiero przeprowadzano postępowanie dowodowe. Jeśli potwierdził się ten stan rzeczy, to wyrok był wykonywany.

Nie w każdym rodzaju postępowania istniała apelacja, czyli odwołanie przeciwko wyrokowi do sądu wyższej instancji. W Polsce apelację wprowadziła dopiero kodyfikacja Formula Processus z 1523r. Do tego czasu apelacja w procesie ziemskim nie była znana. Była znana w prawie kanonicznym, prawie miejskim.