85. Kary kościelne (ekskomunika, interdykt, pokuta)

Kara kościelna – dolegliwość, którą wymierza prawowita władza kościelna, pozbawiając przestępcę dobra materialnego lub duchowego. Miała na celu jego poprawę, przestrzeżenie innych, zadośćuczynienie naruszonemu porządkowi.

Ekskomunika - w Kościele katolickim kara kościelna, która pozbawia osobę obłożoną ekskomuniką prawa uczestniczenia w życiu religijnym z powodu ciężkiego przestępstwa wobec jego porządku i nauki. Ekskomunika grozi między innymi za:

• znieważenie postaci eucharystycznych;
• użycie siły fizycznej wobec papieża;
• rozgrzeszenie przez kapłana wspólnika grzechu nieczystości;
• udzielenie i przyjęcie sakry biskupiej bez zgody papieża;
• naruszenie tajemnicy konklawe przez personel pomocniczy;
• wykroczenia naruszające konklawe: uleganie wpływom zewnętrznym, zmowy między elektorami;
• bezpośrednie naruszenie tajemnicy spowiedzi;
• przeprowadzenie lub dobrowolne poddanie się aborcji;
• apostazje;
• herezje.

Interdykt (łac. interdictum) to nakładany przez władze kościelne lub powstający na mocy prawa kanonicznego przez sam czyn zakaz odprawiania obrzędów religijnych na danym terenie (zbiorowy) lub przez daną osobę. Obecnie nie istnieje już interdykt zbiorowy, ale w średniowieczu był stosowany nawet wobec całych państw, kiedy ich władca szkodził papieżowi. Interdykt groził za:

• użycie siły fizycznej w stosunku do biskupa;
• naruszenie ślubów zakonnych;
• próba zawarcia małżeństwa z członkami zakonów.

Ekskomunika i interdykt były karami poprawczymi, tzw. cenzurami. Należała do nic również suspensa, która zabraniała wykonywania jurysdykcji, nauczania, podejmowania aktów władzy oraz pozbawiała dochodów.

Wyróżniano również kary ekspiacyjne, których celem było zadośćuczynienie wspólnocie za wyrządzoną krzywdę np. pozbawienie władzy, urzędu, prawa, przywileju, przeniesienie na inny urząd, wydalenie ze stanu duchownego.

Pokuta - obowiązek wykonania jakiegoś aktu religijnego, aktu miłosierdzia, nałożona w zakresie zewnętrznym, np. pielgrzymka, jałmużna, post, modlitwa. Przy jej wymierzaniu przełożony bierze pod uwagę okoliczności czynu, jak i osobiste właściwości przestępcy. W 1215r. Sobór Laterański IV wprowadził do dziś obowiązujące regulacje dotyczące pokuty, tj. obowiązek spowiedzi przynajmniej raz w roku w czasie wielkanocnym oraz tajemnicę spowiedzi. Dopiero w XVI w. wprowadzone zostały powszechne dziś konfesjonały. Dzisiejsze praktyki pokutne reguluje Ordo Poenitentiae z 1973r.