81. Przyczyny i brak bezkarności w prawie feudalnym. Przypadki wyłączające przestępność czynu. Okoliczności wyłączające karanie lub ściganie

Przyczyny bezkarności są to przyczyny, w związku z którymi czyn naruszający dobro prawne lub reguły postępowania w związku z uwzględnieniem dodatkowych okoliczności nie podlega karze.

Bezkarność może wynikać z:

- braku bezprawności czynu- występuje okoliczność dodatkowa, która legitymizuje czyn generalnie uważany za bezprawny

- braku winy sprawcy- oznacza niemożność postawienia zarzutu, gdy nie można wymagać od sprawcy zachowania zgodnego z prawem (np. gdy sprawca jest dzieckiem).

Przyczyny wyłączające lub zmniejszające karalność

1. Wyłączające winę- gdy sprawcy nie można przypisać winy;

- Niski wiek sprawcy (12 lat dziewczęta, 12/18 chłopcy; uważano że trzeba oceniać według indywidualnego rozwoju sprawcy;

- Choroba psychiczna (w polskim prawie osoba chora psychicznie mogła dokonywać czynności prawnych lub podlegać karze).

2.Wyłączające bezprawność- sprawca jest winien i był świadomy swoich czynów, ale prawo dozwala mu na to:

- Samopomoc- początkowo sposób dochodzenia krzywd; relikty ścigania sprawcy na własną rękę jeszcze przetrwały (można było zabić człowieka złapanego na gorącym uczynku;

- Początek – zaczepka słowna lub czynna mogąca wywołać odwet w postaci zranienia lub zabicia. Od końca XV w. zaczęto je ograniczać;

- Obrona konieczna – odparcie bezpośredniego zamachu na życie, zdrowie, własność, które musi być proporcjonalne; ale w feudalizmie uważano, że można odpierać atak na życie, zdrowie, własność;

- Stan wyższej konieczności- poświecenie jakiegoś dobra (cudzego) dla ratowania własnego o takiej samej lub większej wartości (kradzież w imię głodu, w obronie życia);

- Zabicie osoby wyjętej spod prawa, gdyż te osoby nie były podmiotami prawa.