7. Szkoła glosatorów i komentatorów. Nauka prawa na uniwersytetach

W połowie XI w. odkryto Digesta Justyniańskie i na Uniwersytecie w Bolonii zaczęły się badania nad prawem rzymskim.

(Digesta = zbiór fragmentów pewnych prawników głownie z okresu klasycznego)

Justynian Wielki

1) Szkoła Glosatorów (kierunek badań) – założyciel: Irnerius (XI/XII w.). Szkoła działała w Bolonii.

Glosa to komentarz, wyjaśnienie, uwaga zapisywana w tekście kodyfikacji justyniańskiej. Objaśniano każdy wyraz, potem składano całe zdanie i dodawano komentarze, a na koniec było objaśnienie co znaczy cały fragment.

Rodzaje glos: marginalne, interlinearne (pomiędzy wierszami)

W XIII w. prawnik Accursius zebrał najważniejsze glossy w jedno dzieło pt. „Glossa Accursiana” (lub „Glossa ordynaria).

Glosatorzy obdarzani przywilejami rozpowszechniali tezę, że prawo rzymskie powinno mieć moc obowiązującą na wszystkich terytoriach, nad którymi rozciąga się panowanie cesarzy niemieckich.

Irnerius

Accursius 

2) Szkoła Komentatorów lub Postglosatorów (Konsyliatorów), związana z Włochami, rozwinęła się w XIV w. :Baldus de Ubaldis – prawnik; Bartolus de Saxoferrato - uważany za najwybitniejszego prawnika średniowiecza. Obaj dostosowywali instytucje prawa rzymskiego do ówczesnych potrzeb. Na podstawie prawa rzymskiego powstawały nowe instytucje:, np. własności podzielonej.

Prawo rzymskie było dyscypliną wykładaną na uniwersytetach, przez co stało się kanonem wykształcenia prawniczego, szczególnie tam gdzie były uniwersytety typu włoskiego, gdzie jeden ze studentów był rektorem, a podstawową dyscypliną było prawo. Na uniwersytetach typu francuskiego dyscypliną wiodącą była teologia, a rektorem był profesor.

Baldus de Ubaldis

Bartolus de Saxoferrato

3) Legiści – znawcy prawa rzymskiego. We Francji w 1219r. król zabronił wykładania prawa na Sorbonie w Paryżu. Istniało przekonanie, że wszędzie tam gdzie obowiązuje prawo rzymskie tam sięga władza cesarza niemieckiego. W XIII w. były silne tendencje podkreślania suwerenności od cesarstwa. Król był cesarzem w swoim królestwie.