66. Nabycie i utrata własności w prawie feudalnym

1. Nabycie pierwotne (niezależne od uprawnień poprzednika)

- zawłaszczenie rzeczy niczyjej- kto pierwszy objął rzecz w posiadanie, stawał się jej właścicielem – przez polowanie, rybołówstwo, nabycie nieruchomości;

Nabycie pierwotne nieruchomości odbywało się przez zawłaszczenie rzeczy niczyjej poprzez karczunek i trwałą uprawę gruntu. Forma prawna potwierdzenia czyjegoś prawa własności na zawłaszczonym gruncie stanowiła tzw. zapowiedź, której celem było zakazanie wstępu i korzystania z ziemi przez inne osoby (wbijanie znaków granicznych, obchodzenie granic);

- znalezienie rzeczy;

- łupy wojenne;

- rzeczy wyrzucone na brzeg z rozbitego okrętu (prawo nadbrzeżne);

- zasiedzenie (nie dotyczy rzeczy niczyjej) odbywa się bez udziału poprzedniego właściciela; ktoś, kto był posiadaczem rzeczy przez określony czas w sposób nieprzerwany, to po upływie tego czasu stawał się właścicielem (w prawie polskim nieprzerwany czas 3 lat i 3 miesięcy dla rzeczy ruchomych i nieruchomych; w Statutach Kazimierza Wielkiego zależne od regionu Polski).

- dobra wiara- przekonanie posiadacza, że ma względem rzeczy jakieś uprawnienie

2. Nabycie pochodne:

- z udziałem poprzedniego właściciela (zależne od poprzednika)

- w drodze umów (umowa sprzedaży, zamiany, darowizny)

Przeniesienie własności nieruchomości

a) umowa realna – sala, traditio, wzdanie, wywiązywanie się zbywcy, przeniesienie władzy nad rzeczą;

Zbywca w uroczystych słowach wypowiadał formułę rezygnacji z dotychczasowej władzy nad nieruchomością;

b) wejście w posiadanie – wwiązanie

Symboliczne gesty i czynności – wskakiwanie na grunt, obchodzenie granic posiadłości, rozpalenie na niej ogniska; przesiadywanie 3 dni na gruncie (szczepy germańskie)'

Targanie świadków za uszy, aby pamiętali udział w danej czynności prawnej, podejmowanie ich jadłem i winem (litkup)

Początkowo obie czynności odbywały się jednocześnie, w obecności świadków, na nieruchomości będącej przedmiotem transakcji, później – rozdzielono je, często zawierano transakcje poza gruntem i w obecności urzędników poświadczających dojście transakcji do skutku;

Wręczenie nabywcy w obecności świadków przez zbywcę dokumentu

Zwyczaj toczenia przed sądem fikcyjnego procesu między kontrahentami, w którym nabywca domagał się od zbywcy oddania mu nieruchomości: wywiązanie i wwiązanie przed sądem; z czasem – sądowe przenoszenie własności nieruchomości.

Utrata własności przez dotychczasowego właściciela może nastąpić w wyniku:

- celowego porzucenia rzeczy przez właściciela – dotyczy tylko rzeczy ruchomych;

- nabycia własności istniejącej rzeczy przez inny podmiot w sposób pierwotny albo pochodny (np. zawarcia przez właściciela umowy o przekazaniu nieruchomości na rzecz gminy, w której granicach znajduje się nieruchomość lub Skarbu Państwa);

- zniszczenia rzeczy.