57. Znaczenie pokrewieństwa w prawie feudalnym

W systemie rodowo – plemiennym szczególne znaczenie miało pokrewieństwo agnacyjne, które powstawało tylko przez linię męską.

Później podstawowe znaczenie uzyskiwało pokrewieństwo kognacyjne, oparte na rzeczywistych więzach krwi, obejmujący krewnych zarówno ze strony ojca, jak i matki.

Obok pokrewieństwa naturalnego, opartego na więzach krwi, znane było także w wiekach średnich pokrewieństwo sztuczne, opierające się na akcie woli. Najważniejszą formą zawiązania stosunku sztucznego pokrewieństwa było przysposobienie, czyli adopcja. Z czasem stała się ona instytucją o charakterze majątkowym, której głównym celem było umożliwienie ustanowienia określonej osoby spadkobiercą, w celu przekazania jej majątku na wypadek śmierci.

Ród feudalny – dynastyczny, możnowładczy, rycerski, chłopski stanowi chronologiczną kontynuację rodu z okresu wspólnoty pierwotnej lub rodowej, doznając jednak silnych przeobrażeń o charakterze gospodarczym i politycznym. Ustrój feudalny wywarł silny wpływ na organizację społeczeństwa rodzinnego, nadając mu przede wszystkim charakter klasowy. Najsilniej zarysowała się w średniowieczu wspólnota rodzin możnowładczych i dynastycznych (książęcych). Wyróżniały się one spośród ogółu społeczeństwa już w okresie rozkładu pierwotnej wspólnoty rodowej i tworzenia się stosunków wczesnofeudalnych.

Podstawą ich znaczenia był majątek ruchomy i nieruchomy oraz wpływy polityczne, łączone z wykonywaniem czynności administracyjnych w obrębie plemienia, a następnie państwa. Organizowały się one na zasadzie pokrewieństwa patronimicznego, już w okresie wczesnofeudalnym przybierając osobne herby i zawołania w celu wyodrębnienia się od innych rodów i jednostek, a w okresie rozwiniętego feudalizmu rodziny krewniacze przekształciły się w rody herbowe. W ślad za warstwą możnowładczą szły rodziny rycerskie i włodycze. U schyłku średniowiecza nastąpiło zatarcie różnic pomiędzy rodzinami możnowładczymi, rycerskimi, a włodyczymi, czego rezultatem było powstanie rodzin szlacheckich. Jedynie panujące rodziny dynastyczne zachowały nadal swoją odrębność przez przybieranie władczych tytułów (hrabia, książę, itp.). O wiele słabiej wyróżniał się w społeczeństwie ród chłopski; dla nabrania cech trwałości brak mu było dostatecznej podstawy majątkowej i znaczenia politycznego.