40. Unifikacja i kodyfikacja prawa karnego (materialnego i procesowego) w Polsce w okresie międzywojennym

Wprowadzenie jednolitego prawa sądowego na ziemiach Polskich było niemożliwe ze względu na

• głębokie różnice społeczne i gospodarcze pomiędzy dzielnicami, stanowiącymi tereny byłych zaborów
• wymagającą czasu konieczność stworzenia nowego, polskiego prawa

Obowiązywanie kilku systemów prawa powodowało:

• trudności w scaleniu dzielnic, integracji społeczeństwa
• trudności, a wręcz chaos w praktyce prawnej

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918r. utrzymano w mocy obowiązujące kodeksy karne państw zaborczych

W obrębie prawa karnego materialnego obowiązywały następujące systemy prawa

Ziemie centralne i wschodnie – Kodeks Rosyjski Tagancewa (1903r.)

Ziemie zachodnie – Kodeks Karny Rzeszy Niemieckiej (1871r.)

Ziemie południowe – Kodeks Karny Austriacki (1852r.)

W obrębie prawa karnego procesowego obowiązywały następujące systemy prawa:

Ziemie centralne i wschodnie – Ustawa o postępowaniu karnym (1864r.)

Ziemie zachodnie – niemiecki Kodeks Procedury Karnej (1877r.)

Ziemie południowe – austriacki Kodeks Procedury Karnej (1873r.)

Koncepcje utrzymania na czas nieokreślony kodeksów zaborczych z częściową kodyfikacją i unifikacją. przyjęcia za ogólnopolskie różnych kodeksów zaborczych w różnych gałęziach prawa. recypowania zupełnie obcego systemu prawa

Zwyciężyło przekonanie o konieczności stworzenia nowego, jednolitego ustawodawstwa dla wszystkich dzielnic.

W 1919r. powołano komisję kodyfikacyjną (J. Makarewicz, W. Makowski); która działała do wybuchu II wojny światowej

Projekty poddawano pod obrady sejmu po zaopiniowaniu przez ministra sprawiedliwości, który wprowadzał poprawki, a po 1926 r. wprowadzano z pominięciem sejmu jako rozporządzenia prezydent

Prawo karne materialne:

Kodeks karny został wydany w drodze rozporządzenia prezydenta RP 11lipca 1932r., ogłoszono odrębne prawo wykroczeń, które obowiązywało od 1 września 1932r. ( 295art., 42 rozdziały).

Kodeks dzielił się na:I-część ogólna; II- część szczególna: - Zbrodnie, - Występki

• Zwięzły i syntetyczny, pozbawiony kazuistyki;
• Realizuje zasady: nullum crimen i nulla poena sine lege (nie ma przestępstwa, nie ma kary bez ustawy), równość wobec prawa, humanitaryzm;
• Wprowadza zasadę subiektywnej odpowiedzialności i indywidualizacji winy i kary, zależącej od okoliczności i stanu psychicznego sprawcy;
• Sędziowski wymiar kary,-swoboda orzekania kary przez sędziego w granicach dolnej i górnej sankcji, którą określał kodeks;
• Wprowadza zasadę humanitaryzmu tj. ograniczał np. karę śmierci do 5 przypadków, wyłączał odpowiedzialność dzieci do 13 roku
• Wprowadza środki zabezpieczające polegające na izolowaniu, stosowane nie tylko wobec alkoholików, chorych psychicznie czy narkomanów ale i „niepoprawnych”, popełniających przestępstwa zawodowo albo ze „wstrętu do pracy”.

Prawo karne formalne

Kodeks postępowania karnego rozporządzeniem prezydenta RP wszedł w życie w 1929r.

• Syntetyczny i nowoczesny
• Przewidywał postępowanie mieszane
• W szczególnych wypadkach (umyślne zabójstwo, przestępstwa przeciwko państwu i polityczne) przewidywał proces doraźny o skróconych terminach procesowych i zaostrzonym wymiarze kary,
• Etapy procesu: -postępowanie przygotowawcze, -postępowanie przed sądem pierwszej instancji (rozprawa główna, celem procesu było wykrycie prawdy rzeczywistej),
• Postępowanie odwoławcze
• Obowiązywała zasada domniemania niewinności