28. Nauka prawa i próby kodyfikacyjne w Polsce w okresie Oświecenia

1764r. – początek panowania króla Stanisława Augusta. 

August Poniatowski

W tym czasie na polskich uniwersytetach pojawiają się nowe dyscypliny prawnicze: prawo natury, narodów (międzynarodowe).

1787r. - pierwsza katedra prawa krajowego na Akademii Krakowskiej, jednak prawo polskie było już wcześniej wykładane na Akademii Zamojskiej

Zainteresowano się prawem karnym. Powstały opracowania tego prawa napisane przez Sebastiana Czochrona, Teodora Ostrowskiego, Tomasza Kuźmińskiego. Zawierały one postulaty humanitaryzmu. 

Wysunięto postulat kodyfikacji prawa (w znaczeniu nowożytnym).

1776r. - Sejm powołał komisję kodyfikacyjną, na czele której stanął Andrzej Zamoyski, członkiem był Józef Wybicki. Postulowano, że kodyfikacji prawa należy dokonać zgodnie z prawem natury, kodeks miał był kompletny, krótki, zwięzły, jasny, zrozumiały. Komisja miała 2 lata na pracę nad kodeksem.

Andrzej Zamoyski

Józef Wybicki

- 1778r. - Zbiór praw sądowych. Zmiany dotyczyły prawa cywilnego, zwłaszcza zobowiązań, czy opieki i kurateli. Prawo karne pozostawało jeszcze pod wpływem feudalizmu.

Zbiór Praw Sądowych

- 1780r. sejm odrzucił projekt bez rozpatrzenia projektu.

Powodem odrzucenia projektu był fakt, że:

- kodeks miał uniezależnić Kościół Polski od Stolicy Apostolskiej, co nie spodobało się ówczesnemu nuncjuszowi papieskiemu panującemu w Polsce;

- miała być osłabiona władza szlachty nad chłopem.

Wydano zakaz ponownego rozpatrywania tego kodeksu.

Sejm Czteroletni to powrót do prac nad kodyfikacją prawa. Wypracowana wówczas Konstytucja 3 maja w art. 8 stwierdzała, że należy dokonać kodyfikacji prawa cywilnego i karnego. Realizując ten nakaz rozpoczęto prace nad Kodeksem Stanisława Augusta. Były dwie oddzielne komisje: dla Korony i Litwy, ale prace zatrzymały się na etapie prospektów, czyli projektów nadsyłanych przez różne osoby (naukowców, itp.).

Sejm Czteroletni