27. Odrębności prawa terytorialnego w Polsce (XVI w. do połowy XVIII w.)

-
Rzeczpospolita Szlachecka – istniały prawa stanowione: ziemskie, miejskie, wiejskie, wczesne prawo kanoniczne.

Terytoria wcielone (inkorporowane) do Rzeczpospolitej to kolejne systemy prawne:

Mazowsze zostało wcielone do Rzeczpospolitej w 1529r. Kształtowało się tam własne prawo zwyczajowe i przystąpiono do kodyfikacji prawa mazowieckiego, co zakończyło się spisaniem w 1536r. Zwodu Goryńskiego (reprezentanta króla na Mazowszu). Od 1540r. zbiór ten stał się zbiorem urzędowym, czyli otrzymał sankcję królewską (został zatwierdzony przez króla).
Po 1576r.  szlachta mazowiecka postanowiła przyjąć  polskie prawo ziemskie. Zastrzegła sobie tylko 46 artykułów z prawa mazowieckiego (ze Zbioru Goryńskiego) i te artykuły nazywały się Ekscepta mazowieckie (łac. wyjątki)

Prusy Królewskie zostały inkorporowane do Polski w 1466r.
Szlachta rządziła się tam własnym prawem opartym na prawie chełmińskim (miejskim).
W 1598r. przyjęto projekt nowego prawa zwanego Korekturą Pruską, który obejmował prawo procesowe, rodzinne, spadkowe. Pozostałe działy nadal były regulowane prawem chełmińskim.

Prawo litewskie – z racji Unii Polsko – Litewskiej (Lubelskiej) z 1569r. Litwa zachowała odrębność urzędów i system prawa. Większy był wpływ prawa rzymskiego.
Były 3 kodyfikacje prawa litewskiego:
Statuty Litewskie: 1529r., 1566r., 1588r. Ostatni statut był posiłkowo używany w przypadku luk prawnych także w Koronie. Dopuszczał pomocnicze stosowanie prawa zwyczajowego bądź prawa rzymskiego (zapisane jako inne państwo chrześcijańskie).
Fragment z III Statutu Litewskiego

Grupy mniejszości religijnych Żydzi czy Ormianie rządzili się swoimi prawami.

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

38. Źródła prawa cywilnego na ziemiach polskich w okresie zaborów

-
Obraz
Zabór pruski Początkowo utrzymano prawo polskie na terenie tego zaboru. W  1794 r.  został uchwalony  Landrecht Pruski  który obowiązywał na ziemiach polskich jako wyłączne źródło prawa cywilnego  od 1797 r. do 1900 r.  (kiedy weszło w życie  BGB); W  Księstwie Warszawskim  (ziemie z II i III zaboru pruskiego w  1807r.,  co było skutkiem wygranej Francji z Prusami) wprowadzono  Kodeks Napoleona  jako źródło prawa; Prawo cywilne pozakodeksowe  obowiązywało również na ziemiach polskich pod zaborem pruskim (np.  kodeksy handlowe   (1861),   prawo autorskie (1837), prawo patentowe   (1877)) -  już  ogólnoniemieckie . Obowiązywały również: k odeks handlowy niemiecki   z 1871r.,   kodeks handlowy 1897r . (bo trzeba było dopasować kodeks do BGB ),  kodeks postępowania cywilnego   z 1877r . który został również znowelizowany w  1898r.  pod kątem BGB. ...
Czytaj więcej

54. Wyprawa, posag i wiano

-
Wyprawa – kobieta wstępując w związek małżeński wnosiła ją ze sobą (odzież, ozdoby, pościel, sprzęt gospodarstwa domowego, inwentarz, służba – Księga Elbląska) Posag – część rodzinnego majątku należnego kobiecie; stąd kobieta nie dziedziczyła po ojcu. Nie był w rzeczywistości tak dużą częścią, jaką by kobieta odziedziczyła. Obowiązek wypłacenia posagu ciążył na ojcu lub braciach (ewentualnie na dziedzicach). Starano się go wypłacać w gotówce, ale nie wśród szlachty. Bywało, że kobieta nie otrzymywała posagu, np. gdy szlachcianka wychodziła za mąż za nieszlachcica bez zgody rodziny. Wiano (w języku prawniczym nie jest to tym samym co posag)- zabezpieczenie żony na wypadek wcześniejszej śmierci męża. Był ustanowiony zastaw na części majątku męża, a po śmierci męża żona mogła się o niego ubiegać. Najczęściej zastaw obejmował dom i ziemię dookoła domu. Czasem żona nie dziedziczyła po mężu, bo dziedziczenie wiązało się z pokrewieństwem (synowi czy dalsi kr...
Czytaj więcej

37. Źródła prawa karnego na ziemiach polskich w okresie zaborów

-
Kodeksami karnymi (ewentualnie źródłami prawa karnego materialnego) obowiązującymi na ziemiach polskich od końca XVIII wieku do odzyskania przez Polskę niepodległości były: 1) Na terenach zaboru austriackiego: - Józefina  (Kodeks karny Józefa II) – obowiązywał od 1787, - Kodeks karny zachodniogalicyjski (w rzeczywistości projekt tzw.  Franciscany ) – obowiązywał w  Zachodniej Galicji  od 1796, - Franciscana – obowiązywała od 1803 do 1852, - Kodeks karny z 1852 Źródła postępowania karnego: - Franciszkana  z 1803r. - kodeks postępowania karnego  z 1850 r.,  który na ziemiach polskich wszedł w życie w  1853r. - 1873 r. -  nowy kodeks postępowania karnego 2) Na terenie zaboru pruskiego: - Landrecht pruski  część II – obowiązywał od 1794 do 1851, - Kodeks karny pruski z 1851 – obowiązywał w latach 1851–1870, - Kodeks karny Związku Północnoniemieckiego – obowiązywał od 1870, - Kodeks Karny Rzeszy Niemieck...
Czytaj więcej