25. Odmiany i źródła prawa miejskiego i wiejskiego w Polsce

Prawa miejskie w Polsce

Miasta polskie były lokowane na prawach niemieckich (magdeburskich i lubeckich); np. Elbląg był lokowany na prawie lubeckim.

Prawo magdeburskie przybrało dwie odmiany:

- Prawo chełmińskie od Chełmna na Pomorzu

- Prawo średzkie od Środy Śląskiej.

Źródła prawa miejskiego w średniowieczu:

- Wilkierze - uchwały rady miejskiej w postaci ustaw;

- Prejudykaty - wyroki sądów miejskich;

- Pouczenia prawne udzielane przez miasta macierzyste dla sędziów z miast filii;

- Ortyle - wyroki wydawane przez sądy wyższe miast macierzystych;

Odwoływano się od wyroków miast później lokowanych do miast wcześniej lokowanych.

- Przepisy zawarte w przywilejach lub aktach lokacyjnych nadawanych miastu przy jego powstaniu;

- Statuty miejskie – spisy prawa zwyczajowego ujednolicone i usystematyzowane;

- Zbiory prywatne, niemieckie, np. I Księga Zwierciadła Saskiego, Weichbild Saski, pod koniec XIII w. zostały przetłumaczone na łacinę przez Konrada z Opola

Prawa wiejskie:

Pozostawało także pod wpływem prawa niemieckiego.

Wsie mogły być lokowane na prawie niemieckim bądź też polskim.

Tam, gdzie obowiązywało prawo niemieckie, źródłami praw było Zwierciadło Saskie i szczątkowo prawo polskie zwyczajowe.

Wsie lokowane na prawie niemieckim nie musiały oznaczać, że mieszkali tam tylko niemieccy osadnicy. Były też polskie wsie lokowane na prawach niemieckich i były tu pozostałości prawa polskiego.

Dużą rolę ogrywały przepisy regulowane przez właścicieli wsi.

Na Podkarpaciu do XIV w. istniały wsie na prawie wołoskim (nie ma dużo szczegółów na temat tego prawa).