24. Źródła prawa stanowionego w Polsce średniowiecznej


Działalność ustawodawcza dopiero około połowy XIV w..
Statuty Kazimierza Wielkiego - dążąc do unifikacji kraju Kazimierz Wielki ujednolicał prawo. Jednakże z powodu oporu ludności i poważnych różnic regionalnych początkowo nie udało się wprowadzić jednolitego prawa na całym terytorium Polski, w związku z tym poprzestano na osobnej regulacji prawa w dwóch dzielnicach:

- dla Wielkopolski - Statut piotrkowski (1356-1362), zawierał 34 art.
- dla Małopolski, ustanowiony na wiecu w Wiślicy - Statut wiślicki (1347/48), zawierał 59 art.

- Ekstrawaganty - krótkie ustawy wydane za życia Kazimierza Wielkiego, dodane do poprzednich 93 artykułów Statutów;
- Prejudykaty - orzeczenia sądowe w formie kazusów; krótkie fragmenty streszczające rozprawy też zostały dodane;
- Petyta - projekty, postulaty, prośby do sejmu, zamieszczane w instrukcjach poselskich, dotyczące interesów prywatnych zarówno osób fizycznych, jak i prawnych (m. in. instytucji świeckich i duchownych, także miast).

Statut małopolski był traktowany jako zalążek kodyfikacji prawa polskiego, ale nie była to całość prawa, nie było systematyki prawa, kolejność była przypadkowa.

Król odnosił się m.in. do zwyczaju, który uważał za niesłuszny. Dożywocie to taka instytucja w dawnym prawie polskim, które określała, że żona (mąż) nie dziedziczy majątku po mężu (żonie) ale może nim dożywotnio władać/zarządzać. Majątek nie ulegał podziałowi, dopóki żyła żona lub nie wyszła powtórnie za mąż. Kazimierz Wielki uważał, że kobieta nie powinna zarządzać majątkiem sama.

Statut warcki Jagiełły (1423r.) podtrzymywał stanowisko Kazimierza Wielkiego dotyczące dożywocia.

Lauda sejmikowe – uchwały podejmowane od XIV w. przez wiece dzielnicowe, a później przez sejmiki ziemskie, czasem również sejmiki generalne prowincji.

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

38. Źródła prawa cywilnego na ziemiach polskich w okresie zaborów

54. Wyprawa, posag i wiano

37. Źródła prawa karnego na ziemiach polskich w okresie zaborów