24. Źródła prawa stanowionego w Polsce średniowiecznej
Działalność
ustawodawcza dopiero około połowy XIV w..
Statuty Kazimierza Wielkiego - dążąc do unifikacji kraju Kazimierz Wielki ujednolicał
prawo. Jednakże z powodu oporu ludności i poważnych różnic regionalnych
początkowo nie udało się wprowadzić jednolitego prawa na całym terytorium
Polski, w związku z tym poprzestano na osobnej regulacji prawa w dwóch dzielnicach:
- dla Wielkopolski
- Statut piotrkowski (1356-1362), zawierał 34
art.
- dla Małopolski, ustanowiony
na wiecu w Wiślicy - Statut wiślicki (1347/48), zawierał
59 art.
- Ekstrawaganty - krótkie ustawy wydane za życia
Kazimierza Wielkiego, dodane do poprzednich 93 artykułów Statutów;
- Prejudykaty - orzeczenia sądowe w formie
kazusów; krótkie fragmenty streszczające rozprawy też zostały dodane;
- Petyta - projekty, postulaty, prośby do
sejmu, zamieszczane w instrukcjach poselskich, dotyczące interesów prywatnych
zarówno osób fizycznych, jak i prawnych (m. in. instytucji świeckich i
duchownych, także miast).
Statut
małopolski był traktowany jako zalążek
kodyfikacji prawa polskiego, ale nie była to całość prawa, nie było systematyki
prawa, kolejność była przypadkowa.
Król
odnosił się m.in. do zwyczaju, który uważał za niesłuszny. Dożywocie to taka
instytucja w dawnym prawie polskim, które określała, że żona (mąż) nie
dziedziczy majątku po mężu (żonie) ale może nim dożywotnio władać/zarządzać.
Majątek nie ulegał podziałowi, dopóki żyła żona lub nie wyszła powtórnie za
mąż. Kazimierz Wielki uważał, że kobieta nie powinna zarządzać majątkiem sama.
Lauda sejmikowe – uchwały podejmowane od XIV w. przez wiece dzielnicowe,
a później przez sejmiki ziemskie,
czasem również sejmiki generalne prowincji.
Komentarze
Prześlij komentarz