22. Próby kodyfikacji i zbiory prywatne polskiego prawa ziemskiego (XVI – połowa XVIII wieku)

-
Postulat kodyfikacji prawa ziemskiego: nie było jednolite, nie zawsze było znane, miało niejasności, co powodowało trudności zwłaszcza w praktyce.
W XVI w. był postulat egzekucji prawa, gdzie domagano się kodyfikacji prawa.
1506r. - Statut Jana Łaskiego: w pierwszej części - źródła prawa ziemskiego w porządku chronologicznym, w drugiej części - główne źródła prawa niemieckiego. Pierwsza część uzyskała sankcję królewską stając się zbiorem urzędowym. Był to zbiór mechaniczny, więc nie tworzono tu nowego prawa, tylko było opisane już istniejące.
Jan Łaski - prymas, kanclerz

W 1520r. na Sejmie Bydgoskim powstała komisja kodyfikacyjna, która w 1523r. opracowała kodeks Formula Processus Iudiciarii (Formuła procesu sądowego). Zawierał on 2 części:
I- przepisy procesowe (jak należy prowadzić rozprawę przed sądem, jak pisać pozew, jakie są dowody, co ma zawierać wyrok; 75 artykułów tam się znajdowało);
II – wzory pism procesowych.
Była to jedyna udana kodyfikacja w Rzeczypospolitej Polskiej aż do rozbiorów.

 1523r. Sejm Krakowski powołał komisję kodyfikacyjną, która opracowała projekt kodeksu zwany Korekturą (Praw) Taszyckiego ale został on w 1534r. odrzucony przez Sejm, gdyż szlachta nie chciała zmiany prawa: gdy zostałoby gruntownie spisane prawo, to sędziowie musieliby się do niego stosować i przez to szlachta będzie bardziej zależna od króla. Projekt ten zawierał 930 artykułów ujętych w 5 księgach.

- Zbiory prywatne:

1553r. Jakub Przyłuski – Leges Seu Statuta Et Privilegia Regni Poloniae

 Leges Seu Statuta Et Privilegia Regni Poloniae

1563r (I wyd.) Jan Herbut – Statuta Regni Poloniae In Ordinem Alphabeti Digesta – były to statuty Królestwa Polskiego ujęte w kolejności alfabetycznej; często używane ze względu na swój charakter;
Statuta Regni Poloniae In Ordinem Alphabeti Digesta
Dzieła naukowe: 

 Teodor Zawacki - autor prac z zakresu prawa procesowego

 Tomasz Drezner - Processus iudiciarius Regni Poloniae 

Mikołaj Zalaszowski – Ius Regni Poloniae- II-tomowe dzieło (XVII/XVIII w.), gdzie przeważało prawo rzymskie i niemieckie, a prawa polskiego było niewiele.
Ius Regni Poloniae

 W XVIII w. zakonnicy Zakonu Pijarów: Stanisław Konarski i Józef Załuski zapoczątkowali wydawnictwo polskich aktów prawnych pt. ‘Volumina Legum’. Ostatecznie wyszło 10 tomów:
Volumina Legum
  • I tom – Statuty Kazimierza Wielkiego
  • X tom – akty sejmu gnieźnieńskiego z 1793r.
Zamysł autorów był taki, żeby ująć całość prawa polskiego. Udało się zawrzeć wiele konstytucji sejmowych, statuty królewskie np. Władysława Jagiełły.

Zbiór prawa Ziemi Łęczyckiej z połowy XV w. o znaczeniu lokalnym.

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

38. Źródła prawa cywilnego na ziemiach polskich w okresie zaborów

-
Obraz
Zabór pruski Początkowo utrzymano prawo polskie na terenie tego zaboru. W  1794 r.  został uchwalony  Landrecht Pruski  który obowiązywał na ziemiach polskich jako wyłączne źródło prawa cywilnego  od 1797 r. do 1900 r.  (kiedy weszło w życie  BGB); W  Księstwie Warszawskim  (ziemie z II i III zaboru pruskiego w  1807r.,  co było skutkiem wygranej Francji z Prusami) wprowadzono  Kodeks Napoleona  jako źródło prawa; Prawo cywilne pozakodeksowe  obowiązywało również na ziemiach polskich pod zaborem pruskim (np.  kodeksy handlowe   (1861),   prawo autorskie (1837), prawo patentowe   (1877)) -  już  ogólnoniemieckie . Obowiązywały również: k odeks handlowy niemiecki   z 1871r.,   kodeks handlowy 1897r . (bo trzeba było dopasować kodeks do BGB ),  kodeks postępowania cywilnego   z 1877r . który został również znowelizowany w  1898r.  pod kątem BGB. ...
Czytaj więcej

54. Wyprawa, posag i wiano

-
Wyprawa – kobieta wstępując w związek małżeński wnosiła ją ze sobą (odzież, ozdoby, pościel, sprzęt gospodarstwa domowego, inwentarz, służba – Księga Elbląska) Posag – część rodzinnego majątku należnego kobiecie; stąd kobieta nie dziedziczyła po ojcu. Nie był w rzeczywistości tak dużą częścią, jaką by kobieta odziedziczyła. Obowiązek wypłacenia posagu ciążył na ojcu lub braciach (ewentualnie na dziedzicach). Starano się go wypłacać w gotówce, ale nie wśród szlachty. Bywało, że kobieta nie otrzymywała posagu, np. gdy szlachcianka wychodziła za mąż za nieszlachcica bez zgody rodziny. Wiano (w języku prawniczym nie jest to tym samym co posag)- zabezpieczenie żony na wypadek wcześniejszej śmierci męża. Był ustanowiony zastaw na części majątku męża, a po śmierci męża żona mogła się o niego ubiegać. Najczęściej zastaw obejmował dom i ziemię dookoła domu. Czasem żona nie dziedziczyła po mężu, bo dziedziczenie wiązało się z pokrewieństwem (synowi czy dalsi kr...
Czytaj więcej

37. Źródła prawa karnego na ziemiach polskich w okresie zaborów

-
Kodeksami karnymi (ewentualnie źródłami prawa karnego materialnego) obowiązującymi na ziemiach polskich od końca XVIII wieku do odzyskania przez Polskę niepodległości były: 1) Na terenach zaboru austriackiego: - Józefina  (Kodeks karny Józefa II) – obowiązywał od 1787, - Kodeks karny zachodniogalicyjski (w rzeczywistości projekt tzw.  Franciscany ) – obowiązywał w  Zachodniej Galicji  od 1796, - Franciscana – obowiązywała od 1803 do 1852, - Kodeks karny z 1852 Źródła postępowania karnego: - Franciszkana  z 1803r. - kodeks postępowania karnego  z 1850 r.,  który na ziemiach polskich wszedł w życie w  1853r. - 1873 r. -  nowy kodeks postępowania karnego 2) Na terenie zaboru pruskiego: - Landrecht pruski  część II – obowiązywał od 1794 do 1851, - Kodeks karny pruski z 1851 – obowiązywał w latach 1851–1870, - Kodeks karny Związku Północnoniemieckiego – obowiązywał od 1870, - Kodeks Karny Rzeszy Niemieck...
Czytaj więcej