109. Koncepcje powstawania osób prawnych w okresie kapitalizmu

Osoba prawna - jeden z rodzajów podmiotów prawa cywilnego. Osobę prawną definiuje się zazwyczaj jako trwałe zespolenie ludzi i środków materialnych w celu realizacji określonych zadań, wyodrębnione w postaci jednostki organizacyjnej wyposażonej przez prawo (przepisy prawa cywilnego) w osobowość prawną. Taka jednostka organizacyjna ma wtedy pełnię podmiotowości prawnej, w szczególności nabywa zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych (oraz odpowiednio zdolność sądową i procesową).

Osobę prawną charakteryzuje nazwa i siedziba. Osoby prawne nie mają wielu praw i obowiązków o charakterze cywilnym. Nie mogą na przykład sporządzać testamentów czy być spadkodawcą. Osoba prawna zawsze ma pełną zdolność do podejmowania czynności prawnych, czyli nie może zostać ich pozbawiona i nie można jej tych zdolności ograniczyć.

Nie ma mowy o osobach prawnych w Kodeksie Napoleona. Za czasów Rewolucji Francuskiej osoby prawne były kojarzone z przeżytkami okresu feudalnego.

Kodeks ze schyłku XIX w. (BGB) przewidywał ingerencję państwa w tworzenie korporacji – stowarzyszeń,

Kodeks z XX w. (ZGB) – dużo uwagi poświecono osobom prawnym, które dzielono na prywatne i publiczne;

Dwa sposoby tworzenia osób prawnych w BGB:

- tryb koncesyjny - do powstania osoby prawnej konieczne uzyskanie zezwolenia organów władzy administracyjnej

- tryb normatywny - dana osoba prawna, jeśli spełniała określone prawem wymogi, mogła zostać wpisana do rejestru prowadzonego przez sąd, ale sąd mógł odmówić wpisu, np. organizacji robotniczych

Już w Landrechcie Pruskim były wspomniane osoby prawne, takie jak korporacje i towarzystwa, które były tworzone w drodze decyzji władz, a państwo było traktowane jako oddzielna osoba prawna.