101. Wyrok i środki odwoławcze od wyroku

Apelacja w okresie feudalizmu:

Stosowano naganę sędziego (zarzucenie czegoś komuś) – strona zarzucała sędziemu, że wydał stronniczy wyrok. Wyrok ulegał zawieszeniu i powstawał nowy proces pomiędzy stroną (zwanym naganiającym) a sędzią. Żeby strony nie nadużywały tej instytucji, to strony musiały wpłacić zakład zwany koczem (czyli wyłożyć futra określonej wartości - w Polsce).Rozpoczynał się nowy proces. Często o wyniku tego procesu decydował pojedynek boży. Jeśli strona wygrywała proces kocz był zwracany, wyrok był uchylany, a sędzia tracił możliwość wykonywania urzędu. Jeśli sędzia wygrywał, to wyrok utrzymywano w mocy, a sędzia otrzymywał kocz. K. XV w. - w Polsce sędzia nie tracił urzędu, a miał zapłacić karę na rzecz niezadowolonej strony zwaną mocją.

Formula Processus (kodyfikacja ziemskiego polskiego prawa procesowego; jedyny dział prawa sądowego objęty kodyfikacją w okresie nowożytnym) wprowadziła apelację do sądu wyższej instancji, takim sądem w odniesieniu do sądów szlacheckich był Sąd Królewski.

Od 1523r. wzrosła liczba odwołań do sądów królewskich tak, że trzeba było latami czekać na rozpatrzenie odwołania. Próbowano temu doraźnie zaradzić powołując sąd Ultime Instancae – Sąd Najwyższej Instancji. 

Ostatecznie powołano Trybunał Koronny (1578r.) potem Trybunał Litewski (1581r.)

Stosowano także środki nadzwyczajne takie jak:

·   Male Obtentum (źle pozyskane) - wyrok zaoczny, który zdaniem strony został wydany podstępnie, np. strona dowodziła, że w ogóle nie wiedziała o postępowaniu i nie mogła się stawić.

·      Gravamen (uciążliwość) - zarzut w stosunku do sędziego, który nie przyjął apelacji czy mocji (apelacje, mimo iż kierowano do sądu wyższej instancji, to składano na ręce tego sędziego, który wydał wyrok)

·     Wznowienie procesu - kiedy na jaw wyszły dowody, o których strona nie wiedziała przed wydaniem wyroku; gdy wyrok stawał się prawomocny (czyli albo strona się od niego nie odwołała albo się odwołała bezskutecznie), podlegał egzekucji.