78. Przestępstwa prywatne w prawie feudalnym

Przestępstwo (definicja materialna) - jest to czyn wyrządzający szkodę jednostce bądź społeczeństwu; czyn naruszający ład społeczny. Do XVIII w. utożsamiano je z grzechem.

Większość przestępstw była ścigana prywatnoprawnie. Państwo starało się ograniczać przypadki stosowania zemsty rodów. Istniały kary kompozycyjne, które zależały od przynależności stanowej pokrzywdzonego.

Główszczyzna– kara prywatna za zabójstwo w prawie średniowiecznym; suma pieniędzy należna rodzinie ofiary (lub jej panu feudalnemu) za głowę zabitego. Różniła się za zabójstwo szlachcica i chłopa.

Nawiązka– kara kompozycyjna za zranienie, ustalana w wysokości zależnej od pozycji społecznej sprawcy i zranionego

Skargowość jest wtedy gdy pokrzywdzony wystąpi ze skargą. Wadą tego postępowania był fakt, że nie wszystkie przestępstwa były ścigane. Uważano, że nie powinno być przestępstw nieściganych.

Przestępstwa prywatne:

a) Przeciwko życiu i zdrowiu

- Zabójstwo (mężobójstwo) – kara główszczyzna (50-70 grzywien);

- Kwalifikowane zabójstwo (krewnobójstwo, zabójstwo szlachcica w jego domu) które było karane bardziej dotkliwie

- Uszkodzenie ciała lub zranienie – karą była „nawiązka”

b) Przeciwko mieniu

- Kradzież

- Kradzież kwalifikowana np. nocna kradzież zboża z pola

- Zniszczenie cudzej rzeczy, szczególnie podpalenie domu było karane śmiercią

c) Przeciwko czci

- Zniesławienie – zarzucenie komuś nagannego postępowania; osoba zniesławiona była oczerniana by społeczeństwo znało ją z negatywnej strony

- Zniewaga – użycie obraźliwych słów czy gestów mających na celu umniejszenie godności danej osoby

d) Gwałty – użycie siły, przymusu

- Rozboje-kradzież połączona z użyciem siły

- Gwałty

- Porwanie kobiety, zwłaszcza w celu zawarcia z nią małżeństwa (czasem było pozorowane, by kobieta mogła poślubić kogoś, kogo rodzina nie akceptowała). Od XVI w. karano tylko te przypadki porwań bez własnej zgody. Karą mogła być nawet śmierć.